Nederlandse binnensteden staan voor een drastische verandering. De komende jaren verdwijnt minstens een kwart van de winkels, waardoor 'de stad' fors krimpt. "Het winkelhart wordt kleiner. De hoofdwinkelstraten blijven bestaan, maar de zaken op de aanlooproutes vertrekken,'' aldus onderzoeker Frank Quix, die de leerstoel retail marketing bekleedt aan de Universiteit van Amsterdam. Gemeentebesturen doen er dan ook goed aan om een streep te halen door alle nieuwbouwplannen, waarschuwt voorzitter Jan Meerman van CBW-Mitex. "Er zit nog 2 miljoen vierkante meter winkel in de planning, bovenop de huidige 25 miljoen. Terwijl er heel veel leegstand aankomt. We koersen af op een zelfde rampsituatie als in de kantorenmarkt.'' Quix presenteerde eergisteren in Apeldoorn de resultaten van een omvangrijk onderzoek naar de ontwikkeling van de detailhandel de komende jaren. Daaraan hebben veel experts meegewerkt zoals directeuren van grote winkelketens en van vastgoedondernemingen.
Jan Meerman: "We koersen af op een zelfde rampsituatie als in de kantorenmarkt.''Winkelen op internet – en dan vooral het mobiele internet – is volgens de deskundigen nu echt zo ver dat het een substantieel deel van de winkelomzet wegsnoept. Meerman: "Het gebeurt nu al. De grootste schaatsverkoper dit jaar is Wehkamp.'' Volgens Quix stijgt het aandeel van 6 procent binnen een paar jaar naar 20 tot 25 procent. Dat verlies komt bovenop de krimp die de winkeliers de afgelopen tien jaar hebben meegemaakt. Terwijl het leven in die periode 24 procent duurder werd, steeg de omzet van de detailhandel (voeding niet meegerekend) maar 4 procent. Veel winkeliers verdienen dan ook geen dikke boterham meer. Ook vanwege de leeftijd zegt een op de drie de komende vijf jaar te stoppen. De kenners weten het nu zeker, aldus stelt CBW-Mitex vast: minstens een kwart van de winkels zal de komende jaren verdwijnen. "Dankzij internet, de vergrijzing en gemeenten die projectontwikkelaars ongebreideld winkelcentra lieten bouwen." Voorts: "Internetgoeroes voorspellen al jaren dat alles anders wordt en dat het einde nabij is voor de stenen winkel. Dat viel wel mee. Maar de winkelier die nu nog denkt 'het zal mijn tijd wel duren', die overleeft het niet."
De sector, die het afgelopen decennium al kromp, verliest nog minstens een vijfde van de omzet aan internetshops, aldus Frank Quix. En een winkel die niet te vinden is op internet, krijgt straks geen klanten meer over de vloer. Nu al oriënteert 40 procent van de consumenten zich eerst op internet. "Elke zoektocht begint straks op het web. Wie een broodrooster nodig heeft, zoekt op zijn mobieltje naar de winkels in de buurt. Sta je daar niet tussen, dan doe je niet mee," aldus Quix. Een groot deel van de zelfstandige winkeliers gaat het niet meer meemaken. In de vergrijsde branche, waar de laatste jaren slecht wordt verdiend, wil een op de drie binnen vijf jaar stoppen. Opvolgers zijn er niet. De hoge huren in de grote winkelstraten kunnen alleen nog opgebracht worden door filialen van ketens die veel klanten trekken. Leuke winkels die tegelijkertijd scherpe prijzen bieden, zoals H&M. Of zaken van merkfabrikanten zelf. Aparte winkeltjes van zelfstandigen vertrekken naar de B- en C-locaties of verdwijnen helemaal. In de aanloopstraatjes komen winkelpanden leeg te staan. "Dat worden woonhuizen of bijvoorbeeld een kinderdagverblijf. Dat is overigens niks nieuws, ik woon zelf in een voormalige elektrowinkel aan de rand van het centrum van Amersfoort.''
Frank Quix: "Elke zoektocht begint straks op het web."Volgens Quix heeft de detailhandel een 'schrikbarende' ontwikkeling doorgemaakt de afgelopen tien jaar. "De kosten zijn twintig procent harder gegroeid dan de omzet. En toch is de hoeveelheid winkels enorm uitgebreid.'' Dat betekent dat er veel leegstand aankomt, zo zegt Jan Meerman namens de branchevereniging. "Van de tachtig meubelboulevards is de helft niet rendabel. Toch gaat het bouwen maar door, ik hoop dat het gezonde verstand gaat winnen. Gemeenten willen graag een winkelcentrum vanwege het geld dat ze voor de grond krijgen. Projectontwikkelaars en winkelketens voelen zich gedwongen om mee te doen, 'want anders doet mijn concurrent het'.'' Meerman denkt dat 20 procent van de modewinkels en 35 procent van de woonwinkels verdwijnt. Dat heeft overigens een groot voordeel, want hij rekent er op dat er straks zo'n 30.000 tot 40.000 medewerkers minder nodig zijn in de non-foodwinkels. "Door de vergrijzing zal het niet eenvoudig zijn om aan personeel te komen.''
(Vloerenplein/CBW-Mitex, 24-11-2010)